sobota, 18 kwietnia

Wielkanoc w Uniwersyteckiej

Fot. Przemysław Stanula

W zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu kryją się wyjątkowe świadectwa wielkanocnych zwyczajów – od starodruków po regionalne publikacje religijne i obyczajowe, a nawet przepisy na wielkanocne babki i mazurki.

 
Mgr Jakub Łukaszewski z Pracowni Starych Druków zwraca uwagę na szczególnie cenne i rzadkie wydania związane z tematyką pasyjną. Wśród nich znajduje się bogato ilustrowana edycja „Zwierciadła męki Pańskiej”, wydana w 1507 roku w Norymberdze przez drukarza Ulricha Pindera. Dzieło to zawiera opis męki Chrystusa, wzbogacony o liczne modlitwy i oracje. Na uwagę zasługują wyjątkowe drzeworyty, wykonane m.in. przez Hansa Schäufeleina, artystę związanego z warsztatem Albrechta Dürera. 
 
Fot. Przemysław Stanula

 Co ciekawe, kilkanaście lat później powstał polski odpowiednik tej publikacji „Żywot Pana Jezu Chryste”, wydany w Krakowie w 1522 roku przez Hieronima Wietora. Drukarz ten korzystał z tych samych klocków drzeworytniczych, jakich użyto wcześniej, w edycji norymberskiej. Zestawienie obu dzieł pozwala dostrzec zarówno inspiracje, jak i różnice w sztuce drukarskiej oraz ikonografii – opowiada mgr Jakub Łukaszewski. 

 
Fot. Przemysław Stanula

I dodaje: – W zbiorach znajduje się również rzadkie wydanie mszału gnieźnieńskiego z 1523 roku. Choć większość tekstu została wydrukowana po łacinie, szczególnie interesujące są fragmenty w języku polskim, w tym incipit pieśni rezurekcyjnej, która rozpoczyna się słowami: „Przez Twe święte zmartwychwstanie, Boży Synu, odpuść nasze zgrzeszenie”. Publikacja ta stanowi także świadectwo warsztatu drukarskiego epoki – pokazuje, w jaki sposób drukarze radzili sobie z brakiem odpowiednich czcionek do zapisu języka polskiego, wykorzystując zestawy przeznaczone do łaciny. 

 
Z kolei dr Mateusz Napiórkowski z Pracowni Regionalnego Zasobu Bibliotecznego podkreśla bogactwo materiałów o charakterze religijnym i regionalnym. Wśród nich znajdują się m.in. „Śpiewy nabożne dla użytku katolików archidiecezji gnieźnieńskiej i poznańskiej” oraz wydane w 1850 roku „Nabożeństwo do Komunii Świętej polskim wierszem pisane”.  
 
– W tej ostatniej publikacji odnaleźć można przejmujące fragmenty o charakterze moralizatorskim, jak choćby przestrogę zatytułowaną „Okropne skutki zaniedbywania wielkanocnej Komunii Świętej”: Kto Wielkanoc bez Ciała Krwi Pańskiej odbywa, tego gniewu Bożego dotknie kara mściwa – opowiada dr Mateusz Napiórkowski. 
 
Fot. Przemysław Stanula

I dodaje: – W zbiorach nie brakuje również publikacji z XX wieku, takich jak wydana w 1935 roku droga krzyżowa czy litanie o męce Pańskiej, wzbogacone o ilustracje przedstawiające kolejne stacje. Na uwagę zasługuje także jednodniówka „Święconka Wielkanocna”, unikatowe wydawnictwo, w którym obok treści świątecznych znajdują się liczne reklamy firm działających w Poznaniu i Wielkopolsce, często utrzymane w formie wierszowanej i nawiązujące do atmosfery Wielkanocy. 

 
Dopełnieniem tego obrazu są przechowywane w zbiorach przepisy na tradycyjne potrawy i wypieki wielkanocne, które stanowią cenne źródło wiedzy o dawnych zwyczajach kulinarnych regionu. 
 
anka

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

https://www.facebook.com/aglomeracja.net
YouTube