Pierwszego października 2025 roku w Polsce zacznie działać długo wyczekiwany system kaucyjny. To największa od lat zmiana w gospodarce odpadami, która obejmie producentów napojów, handel oraz konsumentów.
Nowe przepisy mają pomóc w osiągnięciu ambitnych celów recyklingowych narzuconych przez Unię Europejską i znacząco ograniczyć ilość odpadów trafiających na wysypiska.
Jak to będzie działać?
Od października wszystkie sklepy powyżej 200 metrów kwadratowych będą zobowiązane do przyjmowania opakowań objętych kaucją. Mniejsze placówki mogą do systemu dołączyć dobrowolnie.
– Pierwsze miesiące po uruchomieniu systemu będą kluczowe. Klienci będą poszukiwać punktów, w których mogą zwrócić opakowania. Nowoczesne technologie mogą przesądzić o ich wyborach zakupowych – podkreśla Konrad Robak, dyrektor zarządzający Tomra Collection Polska.
Kaucją objęte będą:
- butelki PET jednorazowego użytku do 3 litrów
- puszki metalowe do 1 litra
- butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 litra
Aby odzyskać pieniądze, opakowanie musi być oznaczone specjalnym logo systemu i nie może być zgniecione. Zwrot będzie możliwy w każdym punkcie zbiórki – bez konieczności okazania paragonu.
Ile zapłacimy i ile odzyskamy?
Wysokość kaucji ustalono na:
- 50 groszy dla butelek PET i puszek,
- 1 złoty dla butelek szklanych wielokrotnego użytku.
Zbiórka będzie prowadzona na dwa sposoby: ręcznie przez pracowników sklepu lub automatycznie – przy użyciu butelkomatów. Doświadczenia innych krajów pokazują, że klienci chętniej korzystają z recyklomatów, co może zwiększyć konkurencyjność sklepów, które w nie zainwestują.
Cele i operatorzy
System kaucyjny to element wdrażania unijnej dyrektywy SUP. Polska zobowiązała się do osiągnięcia 77 procent poziomu zbiórki w 2025 roku i 90 procent w 2029 roku. Producenci napojów będą musieli także wykorzystywać coraz większy udział recyklatu w butelkach plastikowych – 25 procent od 2025 roku i 30 procent od 2030 roku.
Za funkcjonowanie systemu odpowiadać będą operatorzy – tzw. podmioty reprezentujące. Do połowy lipca zezwolenia otrzymało siedem organizacji, między innymi: Krajowy System Kaucyjny Zwrotka, Polski System Kaucyjny oraz PolKA.
Kto zapłaci?
Koszty wprowadzenia systemu poniosą producenci napojów – zgodnie z zasadą rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). Dodatkowym źródłem finansowania będą środki z niezwróconych kaucji oraz sprzedaż surowców wtórnych.
Małe sklepy: obowiązek czy szansa?
Sklepy poniżej 200 metrów kwadratowych powierzchni nie muszą wchodzić do systemu, ale eksperci podkreślają, że uczestnictwo może być dla nich szansą na zdobycie nowych klientów i budowanie lojalności.
anka
