Generał Władysław Anders powiedział, że Powstanie Warszawskie było zbrodnią, a jego przywódców należy postawić przed sądem. Moim zdaniem, trudno tego poglądu nie podzielić.
Po pierwsze, nie kupuję argumentu, że gdyby nie wydano rozkazu do Powstania, wybuchłoby samorzutnie. Armia Krajowa była wprawdzie wojskiem słabo uzbrojonym (według różnych źródeł, pierwszego sierpnia 1944 roku broń miał co czwarty albo nawet co szósty powstaniec), ale była wojskiem zdyscyplinowanym, więc bez rozkazu nie doszłoby do spontanicznej eksplozji.
Całkowita odpowiedzialność za wybuch Powstania, które doprowadziło do zagłady Warszawy – mieszkańców i miasta (pisałem o tym tutaj) spoczywa na dowództwie AK.
Jakie chore kalkulacje musiały stać za taką decyzją? Przecież przebieg Burzy na kresach wschodnich nie pozostawiał złudzeń co do tego, że Sowieci uszanują ujawniające się władze podporządkowane rządowi emigracyjnemu w Londynie. Wykorzystali akowców do pokonanie Niemców, po czym wszystkich dowódców aresztowali. Tylko szeregowi żołnierze dostali wybór – Sybir lub wstąpienie do Armii Polskiej walczącej u boku ZSRR na froncie wschodnim.
Nawet, gdyby jakimś cudem powstańcy w Warszawie zwyciężyli (na co nie było szans, na początku nie opanowali żadnego istotnego strategicznie punktu, a z upływem kolejnych dni było coraz gorzej) wkraczający Rosjanie z pewnością wysłaliby ich na białe niedźwiedzie.
Nie było też możliwości, by w Warszawie pojawił się rząd emigracyjny – gdyby samolot z jego przedstawicielami nawet nie został „przypadkiem” zestrzelony, z pewnością nie dostałby zgody na lądowania. Wszak lotniskami w strefie przyfrontowej władała niepodzielnie Armia Czerwona.
Na co więc liczyli przywódcy Powstania? Na cud? Pamiętajmy, że pokonanie bolszewików w roku 1920 nie było wynikiem cudu, tylko dobrze zaplanowanej i przeprowadzonej operacji wojskowej, na co w roku 1944 nie było najmniejszej szansy.
Darek Preiss
