Silne mrozy budzą pytanie, jak ptaki radzą sobie w tak trudnych warunkach. Jak podkreśla prof. Piotr Tryjanowski z Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, obecna zima jest po prostu bardziej klasyczna niż w ostatnich latach. Ptaki nie zapadają w sen zimowy, ale przez setki tysięcy lat wykształciły skuteczne mechanizmy przetrwania.
Najlepiej widać to na przykładzie pingwinów z Antarktydy, które znoszą temperatury do minus 60 stopni. Pomaga im specjalny układ naczyń krwionośnych w kończynach, ograniczający utratę ciepła, a także gęste, natłuszczone pióra i warstwa tłuszczu pod skórą.
Polskie ptaki stosują podobne rozwiązania. Puch zatrzymuje powietrze i działa jak izolacja, a wydzielina gruczołu kuprowego chroni przed wilgocią. W mroźne noce sikory czy wróble gromadzą się w dziuplach i krzewach, zmniejszając straty ciepła nawet o kilkadziesiąt procent. Z północy przylatują do nas gile, jemiołuszki i czeczotki, dla których nasza zima bywa łagodniejsza niż ta w ojczyźnie.
Ptaki odczuwają zimno, lecz ich temperatura ciała sięga ponad 40 stopni, a szybki metabolizm pozwala wytwarzać dużo ciepła. Ogrzewają się drżeniem mięśni i ograniczają jego utratę, chowając dziób pod skrzydło. Najgroźniejszy jest wiatr, który nasila wychłodzenie.
Podczas silnych mrozów ptaki mniej latają i więcej czasu poświęcają na żerowanie. Bronią dostępu do pokarmu, tworzą wspólne noclegowiska, a wodne gatunki skupiają się przy niezamarzniętych zbiornikach. Przy temperaturach poniżej minus 20 stopni liczebność małych ptaków może lokalnie wyraźnie spaść, ale zima pozostaje naturalnym elementem naszego klimatu.
Ostatnie dekady łagodnych zim sprawiły, że część gatunków ograniczyła wędrówki. Gdy wraca silny mróz, ptaki pozostające na miejscu mogą znaleźć się w trudniejszej sytuacji. To pokazuje, że przyroda nie zawsze podąża za krótkotrwałymi trendami.
Możemy pomóc, wykładając do karmników nasiona słonecznika, owies, orzechy czy niesolony tłuszcz, unikając chleba oraz chroniąc zadrzewienia i krzewy owocowe. Od kondycji ptaków wiele mówi o stanie środowiska, za które wszyscy odpowiadamy.
anka
